Elektrikli Scooter Yasal Düzenlemeler ve Kullanım Kuralları

Kısa cevap: Elektrikli scooter kullanımı, 14 Nisan 2021'de Resmî Gazete'de yayımlanan (sayı 31454) Elektrikli Skuter Yönetmeliği ile düzenleniyor. Temel kurallar: bisiklet yolu varsa orada, yoksa taşıt yolunda sürülür; kaldırım ve yaya yolu yasaktır; iki kişi binilmez; gece ışık ve reflektör zorunludur. Ehliyet gerekmiyor.

Hangi mevzuat geçerli

İki katman var. Birincisi Elektrikli Skuter Yönetmeliği (Resmî Gazete: 14.04.2021, sayı 31454) — Ulaştırma ve Altyapı, Çevre ve Şehircilik ve İçişleri bakanlıklarının ortak düzenlemesi. İkincisi, sürücülerin genel olarak uymakla yükümlü olduğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler.

Yönetmelikte elektrikli skuter, azami 25 km/saat hıza ulaşabilen araç olarak tanımlanıyor (Madde 4). Bu tanımın dışında kalan, daha yüksek hıza çıkan araçlar farklı sınıflara girebiliyor — satın alırken aracın hangi sınıfta olduğunu bilmek bu yüzden önemli.

Nerede sürülebilir

• Bisiklet yolu veya şeridi varsa orada. Ayrı bir bisiklet yolu bulunuyorsa kullanım zorunlu olarak orada (Madde 5).
• Yoksa taşıt yolunun sağında. Bisiklet yolu bulunmayan yerlerde araç, taşıt yolunda sürülür.
• Kaldırım ve yaya yolu yasak. Yönetmelik yaya yollarında kullanımı açıkça yasaklıyor.

Nerede sürülemez

• Otoyollar ve şehirler arası karayolları.
• Azami hız sınırı 50 km/saat üzerinde olan karayolları.
• Yaya yolları ve kaldırımlar.

Bu, pratikte şu anlama geliyor: elektrikli scooter bir şehir içi kısa mesafe aracı olarak düzenlenmiş durumda. Hızlı ana arterlerde ve şehirler arası yollarda kullanımı mevzuata aykırı.

Sürücü ve yolcu

Araca sürücü dışında kimse binemez (Madde 5). İki kişi binmek yönetmelikte açıkça yasaklanmış durumda. Yük taşımak da aynı maddede sınırlandırılmış.

Yönetmelik bireysel kullanım için doğrudan bir yaş sınırı getirmiyor. Ancak paylaşımlı (kiralama) scooter hizmetlerinde 15 yaş sınırı var: yetki belgesi sahibi şirketler 15 yaşını bitirmemiş kişilere hizmet veremiyor.

Ehliyet gerekmiyor — yönetmelikte sürücü belgesi zorunluluğuna ilişkin bir hüküm bulunmuyor.

Ekipman: neyi zorunlu kılıyor

Yönetmelik aracın kendisi için donanım zorunluluğu getiriyor (Madde 5):

Kask yasal zorunluluk değil; kiralama şirketlerinin kullanıcıları kask, dizlik ve reflektörlü ceket konusunda bilgilendirme yükümlülüğü var. Pratikte kask, elektrikli scooterda en anlamlı güvenlik yatırımı — kazaların büyük kısmı düşük hızda ve zemin kaynaklı oluyor, bu tür düşüşlerde baş darbesi en sık görülen ciddi yaralanma.

Park

Yönetmelik parkı da düzenliyor: araç, kamu düzenini bozacak, özel mülkiyeti ihlal edecek ya da yayaların, engellilerin ve hareket kısıtlılığı olan kişilerin güvenli hareketini engelleyecek şekilde park edilemiyor.

Paylaşımlı scooterlar için ek bir yükümlülük var: uygunsuz park edilen araçların operatör tarafından belirli bir süre içinde toplanması gerekiyor.

İkinci el alırken mevzuat açısından ne değişir

Elektrikli scooter plakasız araç sınıfında; noter devri ya da resmi bir devir belgesi düzenlenmiyor. Bunun pratik sonuçları:

• Devir kaydı yok, dolayısıyla alıcının tek koruması buluşma anındaki kontrol. Ödemeyi araç elinizdeyken yapın.
• Fatura önemli. Aracın yasal olarak edinildiğinin en pratik göstergesi. Seri numarasının gövdedeki etiketle uyuştuğunu kontrol edin.
• Aracın sınıfını doğrulayın. Yönetmelik 25 km/saat tanımı üzerine kurulu; çok daha yüksek hızlara çıkan araçlar farklı kurallara tabi olabiliyor.
• Zorunlu donanım eksikse tamamlayın. Işık, reflektör ve ses aleti ikinci el araçlarda sıklıkla eksik ya da bozuk oluyor.

Buluşmada uygulanacak kontroller için alım kontrol listesine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Elektrikli scooter için ehliyet gerekiyor mu?

Hayır. Elektrikli Skuter Yönetmeliği'nde sürücü belgesi zorunluluğuna ilişkin bir hüküm bulunmuyor. Sürücüler yine de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili mevzuattaki genel kurallara uymakla yükümlü.

Elektrikli scooter kaldırımda kullanılabilir mi?

Hayır. Yönetmelik yaya yollarında kullanımı açıkça yasaklıyor. Ayrı bir bisiklet yolu veya şeridi varsa kullanım orada; yoksa taşıt yolunda olmak zorunda.

Elektrikli scooter kullanmak için yaş sınırı var mı?

Yönetmelik bireysel kullanım için doğrudan bir yaş sınırı getirmiyor. Ancak paylaşımlı (kiralama) scooter hizmetlerinde 15 yaş sınırı var: yetki belgesi sahibi şirketler 15 yaşını bitirmemiş kişilere hizmet veremiyor.

Elektrikli scooterda kask zorunlu mu?

Yasal zorunluluk değil. Kiralama şirketlerinin kullanıcıları kask, dizlik ve reflektörlü ceket konusunda bilgilendirme yükümlülüğü var. Buna karşılık kask, pratikte en anlamlı güvenlik yatırımı — kazaların büyük kısmı zemin kaynaklı düşük hızlı düşüşler ve bu düşüşlerde baş darbesi en sık görülen ciddi yaralanma.

Elektrikli scooterda iki kişi binmek yasak mı?

Evet. Yönetmelik, araçta sürücü dışında kişi taşınmasını açıkça yasaklıyor. Yük taşımak da aynı maddede sınırlandırılmış durumda.

Elektrikli scooterda hangi donanımlar zorunlu?

Önde beyaz ışık, arkada kırmızı ışık, arkada kırmızı reflektör ve bir ses aleti (korna veya zil) zorunlu. Bu donanımlar ikinci el araçlarda sıklıkla eksik veya bozuk oluyor; alım sonrası kontrol edip tamamlamak gerekiyor.

Elektrikli scooterda noter devri yapılıyor mu?

Hayır, elektrikli scooter plakasız araç sınıfında olduğu için noter devri veya resmi devir belgesi düzenlenmiyor. Bu yüzden ikinci el alımda tek koruma buluşma anındaki kontroldür: ödemeyi araç elinizdeyken yapın ve varsa faturayı teslim alın.

Kaynak

Bu yazıdaki kurallar, 14 Nisan 2021 tarih ve 31454 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrikli Skuter Yönetmeliği'ne dayanıyor. Mevzuat değişebilir; güncel metin için Resmî Gazete ve ilgili bakanlıkların mevzuat sayfaları esas alınmalıdır. Yerel yönetimler kendi sınırları içinde ek düzenleme yapabiliyor.

Devamı

Güvenli sürüş ve bakım için kullanım yazısına, güncel ilanlar için scooter ilanlarına, bakım için servis rehberine bakabilirsiniz.