Kars
Elektrikli Scooter Servisleri

Son kilometre: gar çıkışından merkeze

Kars'ta elektrikli scooterin en somut işlevi tren yolculuğunun bittiği yerde başlıyor. Doğu Ekspresi ile gelen yolcu gardan iniyor ve önünde birkaç kilometrelik bir mesafe kalıyor: konaklayacağı yer, merkezdeki restoranlar, kale çevresi. Taksi sırası sezonda uzun, yürümek kışın zor. Aradaki boşluğu dolduran araç bu.

Bu kullanım biçimi, aracın nasıl yorulduğunu da belirliyor. Kars'ta scooter uzun mesafe aracı değil; günde birkaç kez birkaç kilometre yapıyor ama neredeyse her seferinde bir yükle, çoğunlukla bir valiz ya da sırt çantasıyla yapıyor.

Yük, küçük tekerlekli bir araçta ağırlık artışından daha fazlasını değiştiriyor. Ağırlık merkezi yukarı çıkıyor, gidon hafifliyor, fren mesafesi uzuyor. Sürücü bunu genellikle fren zayıflığı olarak yorumluyor ve fren ayarı istiyor; oysa mesele fren değil, yükün konumu.

Ters takvim: Kars'ta sezon kış

Türkiye'nin çoğu ilinde elektrikli scooter ilkbaharda çıkıyor, sonbaharda kaldırılıyor. Kars'ta durum tersine dönüyor çünkü ilin ziyaretçi yoğunluğu aralık ile mart arasında toplanıyor. Sarıkamış'ın kayak sezonu, karlı manzara turizmi ve tren hattının kış popülerliği aracın en çok kullanıldığı ayları da kışa taşıyor.

Bu, ildeki kullanıcıların çoğu rehberde okuduğu tavsiyelerin dışına düşmesi anlamına geliyor. Bataryayı kaldırıp saklama, sezon kapanış bakımı, uzun bekleme yönetimi gibi başlıklar Kars için ikincil; asıl konu soğukta düzenli kullanım.

Soğukta kullanım, soğukta beklemekten farklı bir şey. Lityum hücrenin iç direnci sıcaklık düştükçe yükseliyor; araç ilk kalkışta tam güç veremiyor ve gösterge tam dolu görünürken menzil beklenenin belirgin altında bitiyor. Bu geçici ve kalıcı hasar bırakmıyor. Kalıcı hasar, soğuk bir bataryayı doğrudan şarja takmaktan geliyor.

Kars'ta işleyen düzen şu: araç dışarıdan geldiğinde önce içeriye alınıp bekletiliyor, gövdesi elle tutulduğunda buz gibi olmaktan çıktığında şarja takılıyor. Bir saatlik bekleme, bir kış boyunca birikecek kapasite kaybının önüne geçiyor.

Kiralama filoları ve hızlı devir

Kars'ta bu araçların önemli bir bölümü tek bir kişinin değil, sezonluk kiralama yapan işletmelerin elinde. Günde birkaç farklı kullanıcının bindiği bir araçla, tek sahibinin bindiği araç aynı hızda yaşlanmıyor.

Kiralama kullanımının ayırt edici hasarı katlama mandalında ve gidon bağlantısında toplanıyor. Araç günde birkaç kez katlanıp açılıyor, çoğu zaman aceleyle ve mandal tam oturmadan. Zamanla mandal boşluk veriyor; sürüş sırasında gidonda ileri geri oynama başlıyor. Kiralama işi yapıyorsanız mandal kontrolü haftalık olmalı, aylık değil.

İkinci nokta deck ve alt gövde. Farklı kullanıcılar aracı farklı biçimde kaldırıp bırakıyor; kaldırım kenarına çarpmalar birikiyor. Alt gövdedeki derin çizik kozmetik görünür ama batarya kapağının conta hattı bozulduysa kar suyu içeri sızıyor ve kontrolcüde kontak sorunu başlıyor.

Bu araçlar sezon sonunda ikinci ele düşüyor. Kars ilanlarında karşınıza çıkan bir scooterin kiralama geçmişi olabileceğini baştan varsayın; kilometre düşük görünse bile devir sayısı yüksektir.

Tuz, kar suyu ve elektrik tesisatı

Kışın kullanılan bir araçta en sinsi hasar tuzdan geliyor. Kars'ta yollara ve kaldırımlara atılan tuz, kar suyuyla birlikte iletken bir çözelti oluşturuyor. Bu çözelti aracın alt yüzeyine sıçrıyor ve en küçük açıklıktan içeri giriyor.

Tuzlu suyun elektrikli araçtaki hedefi metal temas noktaları: batarya konnektörü, şarj soketi, fren kolu ve gaz kolu kablo uçları. Belirti çoğunlukla aralıklı geliyor — araç bir sabah açılıyor, bir sabah açılmıyor. Aralıklı arıza, bir soketteki tuz tortusunun neredeyse kesin işareti.

Önlemi düzenli ama basit: tuzlu ıslak yoldan geçtiğiniz günün akşamı aracın altını ve tekerlek çevresini ılık suyla durulayın, sonra kurulayın. Basınçlı su kullanmayın; basınç tuzlu suyu contaların ardına itiyor ve tam istemediğiniz yere taşıyor. Şarj soketini her kullanımdan önce kuru bir bezle silmek de kışın alışkanlık hâline getirilmeli.

Buz üzerinde sürmek diye bir şey yok

Kars'ın kışında sabah saatlerinde kaldırım ve yan sokaklar sıkışmış kar ve buz kaplı. Sekiz-on inçlik tekerlekli bir araçta bu zeminde yön kontrolü pratik olarak mümkün değil; sorun frenlemek değil, dönüşü tamamlayabilmek.

Kars'ta gerçekçi kural şu: ana arterler açık ve kuru olduğu sürece araç kullanılabilir, kar sıkışmış yan sokaklara girilmez. Gar çevresi ile merkez arasındaki hat genellikle açık tutuluyor, kestirme sokaklar tutulmuyor. Kestirme, kışın en pahalı tercih.

Hiscoot'ta Kars verisi

Platformda Kars için şu an elektrikli scooter ilanı bulunmuyor. Bu, ilde araç kullanılmadığı anlamına gelmiyor; kiralama filolarındaki araçlar genellikle satın alındıkları şehirlerde el değiştiriyor ve bireysel satıcı sayısı düşük kalıyor. Karşılaştırma yapılacak yerel fiyat bulunmadığından alım satımda çevre illerin ilanlarına bakmak daha gerçekçi.

Servis tarafında Hiscoot'a kayıtlı bir Kars noktası yok. Bu, ilde servis olmadığı anlamına gelmiyor; platforma kaydolmuş bir işletme bulunmuyor. Kars'ta elektrikli araç bakımı yapıyorsanız ücretsiz kaydolabilirsiniz. Sezonu kışa denk gelen ve kiralama filolarına hizmet veren bir atölye için buradaki ihtiyaç somut: aralık-mart arasında hafta içi hızlı mandal ve fren müdahalesi yapabilen bir nokta ilde yok.

Atölye bulunana kadar

Garanti sürüyorsa satın aldığınız mağazayla iletişim kurun; kargoyla gönderim çoğu markada işliyor ama sezon ortasında aracın bir hafta gitmesi kiralama yapan biri için ciddi kayıp. O yüzden kışa girmeden yedek balata, iç lastik ve bir yedek şarj adaptörü almak Kars'ta akıllı bir hazırlık.

Garanti bittiyse mekanik işler — lastik, balata, rulman, katlama mandalı — motosiklet ve bisiklet tamircilerinde yapılıyor. Elektrik tarafı için elektronik onarım atölyesi gerekiyor.

Ustaya iki şeyi söyleyin: araç kışın kullanılıyor ve tuzlu yolda çalışıyor. Aralıklı çalışan bir aracın nedeni çoğu zaman bu iki cümlede saklı ve bunu bilmeyen bir teknisyen doğrudan kontrolcü değişimine yöneliyor.

İkinci el alırken

Kars'ta ilk kontrol katlama mandalı olmalı. Aracı beş kez katlayıp açın; her açılışta aynı sertlikte oturması gerekiyor. Oynama varsa araç yoğun devirli bir kullanımdan, muhtemelen kiralamadan geliyor.

İkinci kontrol soketler. Şarj girişini ve varsa batarya konnektörünü ışığa tutun; beyazımsı tuz tortusu ya da yeşilimsi oksit araç kışın tuzlu yolda çalışmış ve hiç durulanmamış demektir. Bu, ileride aralıklı arıza anlamına geliyor.

Üçüncüsü bataryanın soğukta ne kadar çalıştığı. Satıcıya kaç kış geçirdiğini sorun ve tarihli bir kapasite testi isteyin. Test sürüşünü mümkünse serin bir sabahta yapın; soğukta ilk kalkışta gücün belirgin düşmesi, yorulmuş bir paketin en dürüst göstergesi.