Tunceli
Elektrikli Scooter Servisleri

Nemli sabah, tozlu öğle

Tunceli'nin coğrafyasını Munzur vadisi ve baraj gölleri belirliyor. Uzunçayır ve Keban su kütlelerinin kıyısındaki yerleşimlerde sabahlar belirgin şekilde nemli geçiyor; gece boyunca yüzeylerde çiy birikiyor. Aynı gün öğleden sonra dağ yollarından gelen kuru ince toz havada dolaşıyor.

Bu ikilinin elektrikli scootere etkisi ayrı ayrı düşünüldüğünde küçük, birleştiğinde belirgin. Sabah nemli olan gövdeye öğleden sonra toz yapışıyor; akşam kuruduğunda geriye ince, sıkı tutunan bir film kalıyor. Bu film silinerek kolay çıkmıyor, çünkü nem onu yüzeye adeta yapıştırmış oluyor.

Filmin biriktiği yerler önemli. Fren diskinin çevresinde toplandığında balata her frenlemede bu tabakayı ezip geçiyor ve ilk temasta metalik bir cızırtı çıkıyor. Tekerlek göbeğinde biriktiğinde rulman keçesinin dudağında sürtünme noktası oluşuyor. İki durumda da sürücü sesin kaynağını yanlış yerde arıyor.

Çözüm sıklığı değiştirmek: haftada bir gövdeyi ve fren bölgesini ılık nemli bezle silin, kuru bez ile kurulayın. Nemli bırakmak filmi tekrar besliyor; asıl kural temizlikten sonra kurutmak.

Sürekli viraj, farklı bir yorulma

Göl kıyısındaki güzergâhlar suyun kıvrımını takip ediyor; ilde uzun düz bir yol bulmak zor. Elektrikli scooter için bu, düz şehirlerde karşılığı olmayan bir yük dağılımı demek.

Sürücü her virajda gövdeyi yatırıyor ve gidona yan yönde kuvvet uyguluyor. Gidon boğazı ile direksiyon mili arasındaki bağlantı bu kuvvete karşı çalışacak şekilde tasarlanmış, ama sürekli tekrarlandığında bağlantıda boşluk açılıyor. Belirti şudur: aracı durdurup ön tekerleği ayaklarınızın arasına sıkıştırıp gidonu döndürmeye çalıştığınızda hafif bir oynama duyuluyor.

Bu boşluk büyürken sürücü fark etmiyor, çünkü değişim yavaş oluyor ve göz alışıyor. Fakat viraj içinde boşluk, aracın rotayı geç almasına yol açıyor ve ıslak zeminde tehlikeli hâle geliyor. Ayda bir gidon bağlantısını ve katlama mandalını birlikte kontrol edin; ikisi aynı yükten etkileniyor.

Kısa mesafe, küçük merkez

Tunceli merkezi küçük ve yürünebilir; üniversite kampüsü ile şehir arasındaki hat ise elektrikli scooterin en verimli çalıştığı mesafe. Bu profilde günlük kilometre az, ama duruş kalkış sayısı yüksek.

Az kilometre bir yanlış izlenim yaratıyor: kilometre düşük olduğu için bakım gerekmediği sanılıyor. Oysa balata ve fren tarafındaki aşınmayı belirleyen kilometre değil, frenleme sayısı. Kısa mesafede günde on beş kez duruyorsanız, balatanız uzun yolda aynı kilometreyi yapan bir araçtan çok daha hızlı biter.

Aynı şey bataryada da geçerli. Kısa mesafeli kullanımda araç sık sık şarja takılıyor; kısmi şarjlar bataryaya zarar vermiyor, ama her seferinde tam doldurma alışkanlığı veriyor. Günlük kullanımda yüzde yirmi ile yüzde seksen arasında kalmak ilde en pratik ömür uzatma yolu.

Turizm sezonu ve mevsimlik kullanım

Munzur vadisi ve göl çevresi yaz aylarında ziyaretçi çekiyor; ilde elektrikli scooter kullanımının bir bölümü bu mevsimlik hareketten geliyor. Aracın yılın büyük bölümünü hareketsiz geçirdiği bir kullanım biçimi bu.

Uzun süre kullanılmayan scooterda en büyük risk bataryanın derin deşarja girmesi. Aylarca dokunulmayan bir paket kendiliğinden boşalıyor ve belirli bir eşiğin altına düştüğünde şarj kabul etmiyor. Aracı kaldıracaksanız bataryayı yüzde elli civarında bırakın ve iki ayda bir kontrol edin.

Kaldırmadan önce mutlaka gövdeyi ve fren bölgesini temizleyip kurutun. Nem ve toz filmiyle aylarca beklemiş bir araçta ilkbaharda oksitlenme başlamış oluyor ve bunun onarımı, temizliğin maliyetinin kat kat üzerinde.

Sert kış ve şarj sıcaklığı

İlin kışı sert; sıfırın altındaki sıcaklıkta lityum hücrelerin iç direnci yükseliyor ve gösterge dolu görünürken menzil erken bitiyor. Bu geçici bir durum. Kalıcı hasar ise şarj sıcaklığından geliyor.

Soğuk bir garajda ya da balkonda şarj etmek hücrelerde geri dönüşü olmayan kayıp bırakıyor ve dışarıdan hiçbir belirti vermiyor. Aracı içeri alın, oda sıcaklığına gelmesini bekleyin, sonra şarja takın.

Küçük tekerlek ve vadi yolunun yüzeyi

Vadi ve göl kıyısı yolları asfalt olsa da yüzeyleri düzgün değil; yağış ve don çevrimi kenar bölümlerde çatlak ve oturma bırakıyor. Sekiz on inçlik bir scooter tekerleği bu bozuklukları büyük tekerlekli araçlara göre çok daha sert biçimde iletiyor.

Darbenin ilk gittiği yer jant ve rulman. Belirti aracı boşta iterken tekerlekte duyulan ritmik bir tıkırtı ya da gidonda hissedilen periyodik titreme oluyor. Bir de lastik basıncını yüksek tutma alışkanlığı bu darbeleri sertleştiriyor; üretici aralığının orta değerinde kalmak ilin yol yüzeyinde daha doğru bir tercih.

Hiscoot'ta Tunceli verisi

Platformda Tunceli için şu an elektrikli scooter ilanı bulunmuyor. İl nüfusu Türkiye'nin en düşükleri arasında; ikinci el pazarının oluşması için gereken hacim henüz birikmemiş. İlan yokluğu kullanım yokluğu demek değil, satılmaya hazır araç sayısının azlığını gösteriyor.

Servis tarafında da Hiscoot'a kayıtlı bir Tunceli noktası yok. Bu, ilde servis olmadığı anlamına gelmiyor; platforma kaydolmuş bir işletme bulunmuyor. Tunceli'de onarım yapıyorsanız ücretsiz kaydolabilirsiniz. Üniversite nüfusunun yoğun olduğu küçük bir merkezde kullanıcılar tek bir noktaya yöneliyor; kayıtlı ilk atölye bu talebin büyük bölümünü karşılar.

Atölye bulunana kadar

Garanti sürüyorsa ilk adres satın aldığınız satıcı. Garanti bittiyse lastik, iç lastik, balata, rulman ve katlama mandalı gibi işler bisiklet ve motosiklet tamircilerinde yapılabiliyor; elektrik tarafı için elektronik onarım atölyesi aramanız gerekiyor.

Ustaya nem ve toz birleşimini anlatın. Fren bölgesinden gelen cızırtının ya da tekerlekteki sürtünmenin arkasındaki asıl neden çoğu zaman bu film ve bunu bilmeyen bir teknisyen doğrudan balata değişimine gidiyor. Değişen balata da aynı ortamda kısa sürede aynı sesi çıkarıyor.

İkinci el alırken

İlk kontrol gidon boşluğu. Ön tekerleği sabitleyip gidonu döndürmeyi deneyin; oynama varsa araç uzun süre virajlı güzergâhta kullanılmış ve bağlantı yorulmuş demektir. Katlama mandalını da aynı şekilde zorlayın.

İkincisi fren bölgesi. Disk çevresinde kurumuş gri bir tabaka görürseniz araç hiç düzgün temizlenmemiş; balata kalınlığını ve disk yüzeyindeki çizikleri birlikte değerlendirin.

Üçüncüsü bataryanın nerede bekletildiği. Kışları soğukta durmuş ya da uzun süre şarjsız kalmış bir pakette kapasite kaybı belirgindir ve dışarıdan anlaşılmıyor. Tarihli bir kapasite testi raporu isteyin; yoksa alım öncesi kendiniz yaptırın. Test sürüşünü de virajlı bir yolda yapın, düz bir otoparkta değil.