Eyüpsultan, İstanbul
Elektrikli Scooter Servisleri

İskele ile tepe arasındaki kot farkı

Eyüpsultan'da elektrikli scooter kullanımını belirleyen şey ilçenin genel trafiği değil, Haliç kıyısından başlayıp tepeye tırmanan dar bir koridordur. Aşağıda iskele, meydan ve cami çevresi bulunur; deniz seviyesine yakın, neredeyse düz. Yukarıda ise Piyer Loti tepesi, mezarlık yamacı ve tepeye yaslanmış konut sokakları vardır. İki nokta arasındaki mesafe haritada kısa görünür, ama arada birkaç yüz metreye sıkışmış ciddi bir kot farkı toplanır. Araç bu koridorda her gün iki ayrı iş yapar: önce dik bir tırmanış, sonra aynı eğimde kontrollü bir iniş.

Koridorun ikinci özelliği üzerinde sürekli ziyaretçi olmasıdır. Cami ve türbe çevresi hafta içi bile hareketlidir, cuma günleri ve dinî günlerde meydan tamamen yayaya döner. Ziyaretçi trafiği yerleşik trafikten başka türlü davranır: insanlar durur, fotoğraf çeker, yön arar, aniden geri döner. Sürücü açısından bu, hız yapmanın hiç mümkün olmadığı ama sürekli gaz ve fren kullanılan bir ortam demektir.

Yürüme hızında sürmek motoru neden zorluyor

Elektrikli scooter motoru en verimli çalıştığı bandı orta hızlarda bulur. Meydan çevresinde kalabalık arasında saatte beş altı kilometreyle ilerlerken motor devri düşer, buna karşılık aracı ve sürücüyü hareket ettirmek için çekilen akım düşmez. Düşük devir ile yüksek akım bir arada olduğunda ısı motor göbeğinde birikir ve dışarı atılamaz, çünkü göbek motoru soğutan tek şey üzerinden geçen havadır. Kalabalıkta ağır ağır ilerleyen bir scooter, farkında olmadan motorunu boşa ısıtır.

Bunun pratik sonucu yaz aylarında, meydandan çıkıp rampaya girildiğinde ortaya çıkar. Zaten ısınmış bir motor tırmanışa başlayınca kontrolcünün koruma devresi gücü keser. Sürücü bunu yokuşu çekmedi diye yorumlar; oysa sorun yokuşta değil, yokuştan önceki yirmi dakikada biriken ısıdadır. Kalabalık bölümü aracı iterek yürümek hem yayalar hem motor için daha iyi bir çözümdür.

Rampa tırmanışı bataryanın gerçek testidir

Tepeye çıkan sokaklarda eğim yer yer yüzde on beşi bulur. Böyle bir eğimde motor anlık olarak düz yoldakinin üç dört katı akım çeker. Sağlıklı bir batarya bu talebi karşılarken gerilimini bir miktar düşürür ve tırmanış bitince toparlar. Yaşlanmış bir batarya aynı anda çok daha derin bir çöküş yaşar; gösterge yüzde altmıştayken rampanın ortasında aniden yüzde yirmiye iner, tepede beklenince tekrar yükselir.

Bu davranış düz yolda hiç ortaya çıkmaz. Bu yüzden ilçede ikinci el bir araç denerken satıcıyla sahil bandında değil, tepeye çıkan sokaklardan birinde buluşmak gerekir. Tırmanışın ortasında göstergeye bakmak, kilometre bilgisinden çok daha fazlasını anlatır.

İnişte bütün yükü fren taşıyor

Tepeden dönüşte motor devre dışıdır, iş tamamen frendedir. Uzun ve kesintisiz bir inişte sürücü frene basılı tutmaya eğilimlidir. Balata diske ya da kampanaya sürtündükçe ısınır, ısınan balata sürtünme gücünü kaybeder ve fren yumuşar. Sürücü bunu tutmama olarak tarif edip ayar yaptırmaya gider, oysa parça o anda aşırı ısınmıştır.

Doğru teknik aralıklı frendir: birkaç saniye bas, bırak, tekrar bas. Böylece balata soğumak için zaman bulur. Motor freni olan modellerde inişin bir bölümünü elektronik frenle almak mümkündür, ancak batarya doluysa sistem gelen enerjiyi geri veremez ve fren etkisi zayıflar. Tepeden tam şarjla inmenin yarı dolu bataryayla inmekten daha riskli olmasının sebebi tam olarak budur. Sonuçta bu ilçede balata, düz bir ilçedeki emsaline göre belirgin biçimde kısa ömürlüdür ve kilometreyle değil kaç uzun iniş yapıldığıyla ölçülmelidir.

Teleferik, üst geçit ve katlama kilidi

Tepeye çıkmanın bir yolu da teleferiktir; birçok sürücü aracını katlayıp kabine biner, yukarıda tekrar açar. İskele çevresindeki üst geçitler ve merdivenli bağlantılar da aracın elde taşınmasını gerektirir. Günde birkaç kez tekrarlanan bu açma kapama hareketi katlama kilidini ilçe ortalamasının çok üzerinde çalıştırır.

Mandaldaki boşluk sinsi ilerler. Önce gidon açıkken hafif bir oynama hissedilir, ardından sürüş sırasında direksiyon borusunun dibinden tık sesi gelir. Bu aşamada çoğu modelde bir sıkma vidası vardır ve kısa sürede ayarlanır. Ertelenirse kilit dişleri yalanır ve mekanizmanın tamamı değişir. İkinci el bakarken aracı beş kez katlayıp açmak, her seferinde aynı sertlikte kilitlenip kilitlenmediğine bakmak yeterli bir kontroldür.

Kalabalıkta park ve değişen zemin

Meydan çevresinde araç bırakacak düzgün nokta bulmak zordur; yoğun günlerde scooter'lar duvar diplerine dayanır ve devrilir. Devrilen araçta en sık zarar gören parça fren koludur. Kol hafifçe içeri kıvrıldığında kablo gerginliği değişir, balata sürekli temas etmeye başlar; bu hem menzili düşürür hem balatayı erken bitirir.

Zemin de tek tip değildir. Kıyı bandında düzgün asfalt, meydan çevresinde döşeme taşı, tepeye çıkan sokaklarda yer yer parke vardır. Islak günlerde cilalı döşeme taşı belirgin biçimde kayganlaşır ve küçük tekerlekli bir araçta kayma başladığında yön düzeltecek temas alanı kalmaz. Yağmurlu günlerde eğimli parke bölümünü yürüyerek geçmek, lastik markası seçmekten daha etkili bir önlemdir.

Alibeyköy tarafı ile tepe tarafı aynı ilçe değil

İlçenin bir de kıyı koridorunun dışında kalan, Alibeyköy ve çevresine uzanan geniş bir bölümü var. Buradaki sokaklar tepe tarafına göre daha geniş, eğimler daha yayvan ve mesafeler uzundur. Aynı aracı iki bölgede kullanan biri, batarya tüketiminin bambaşka olduğunu fark eder: tepe tarafında kilometre az ama tüketim yüksektir, Alibeyköy tarafında kilometre uzar ama tüketim kilometre başına düşer.

Bu ayrım araç seçimini de değiştirir. Yalnızca kıyı ve tepe koridorunu kullanacak biri için küçük bataryalı hafif bir model yeterlidir. Gün içinde ilçenin iki ucunu birden dolaşan biri içinse aynı model gün ortasında şarj aramaya başlar. Satın almadan önce haftalık rotanızı kabaca kilometreye çevirmek, ilan başlığındaki menzil rakamına bakmaktan daha güvenilir bir yöntemdir.

Eyüpsultan'da ikinci el scooter ilanları

Hiscoot üzerinde ilçe için 8 elektrikli scooter ilanı yayında. Fiyatlar 9.500 TL ile 42.000 TL arasında dağılıyor, medyan 16.000 TL civarında. İlanlarda Xiaomi, Onvo ve Geotech isimleri öne çıkıyor; yanlarında marka belirtmeyen ilanlar da var. Buradaki kullanım profili için ağırlık kritik bir ölçüttür: teleferiğe ya da merdivene taşınacak bir aracın hafif olması, kâğıt üzerindeki menzilinin uzun olmasından daha değerlidir.

Bakım tarafında ilçenin durumu

Eyüpsultan'da Hiscoot'a kayıtlı bir servis noktası şu an yok. Platformdaki en yakın kayıtlı noktalar Kadıköy, Bakırköy ve Ataşehir'de bulunuyor; ilçeden bakıldığında üçü de uzak sayılır. Bu yüzden burada sürücünün kendi yapabileceği kontroller değer kazanır: balata kalınlığına bakmak, fren telini gerdirmek, mandal vidasını sıkmak, lastik basıncını haftalık ölçmek. İlçede elektrikli scooter bakımı yapan bir işletmeniz varsa Hiscoot'a ücretsiz kaydolup Eyüpsultan filtresinde görünebilirsiniz.