Bağcılar, İstanbul
Elektrikli Bisiklet Servisleri

İmalathane sokağında bisikletin payına düşen iş

Bağcılar'da elektrikli bisikletin görevi kumaş topu ya da ağır koli taşımak değildir; o iş daha büyük araçlara kalır. Bisiklet burada başka bir boşluğu doldurur: numune parça, kalıp, evrak, küçük döküm, birkaç kiloluk bağlantı elemanı gibi hafif ama acil taşımalar. Atölye sahibi bir vidayı beklerken kamyonet çağırmaz, çırak bisikletle gider.

Bu kullanım kısa, sık ve tamamen düzensizdir. Gün içinde on beş yirmi kez çıkış yapılır, her çıkış birkaç yüz metre sürer, aracın motoru hiç ısınacak kadar uzun çalışmaz. Menzil kaygısı bu yüzden ilçede neredeyse hiç konuşulmaz; ortalama bir batarya günü rahatça çıkarır.

Buna karşılık araç gün boyu sokaktadır. Duvar dibinde, atölye kapısının önünde, kaldırımda bekler. Yani bisiklet sürülerek değil, beklerken yıpranır ve bu ayrım ilçedeki bakım mantığını tamamen değiştirir.

Zincir baklasındaki metal, gresi düşmana çevirir

Zincirin baklaları arasındaki gres, havadaki her şeyi tutan yapışkan bir yüzeydir. Bağcılar'da tuttuğu şey ince metal partiküldür. Birkaç haftada zincirin üstü gri ve kumlu bir dokuya bürünür; parmağınızla sıyırdığınızda ele metalik bir hamur gelir.

Bu hamurun sorunu tam olarak sertliğidir. Gres yüzeyleri ayırmak için vardır, ama içinde sert partikül taşımaya başladığında ayırıcı olmaktan çıkıp taşlama pastasına dönüşür. Baklanın pimi ile burcu arasında dönen bu pasta, metali görünmeyen bir hızla yer. Zincir uzar, uzayan zincir dişlilerin profilini bozar ve bir süre sonra yeni zincir bile eski dişliye oturmaz.

Doğru yaklaşım, yağı sık ama az sürmek ve her yağlamadan önce zinciri mutlaka temizlemektir. Kalın ve yapışkan yağlar bu ortamda partikül tutma yüzeyini büyütür. Zinciri gazyağı benzeri bir çözücüyle temizleyip kuruttuktan sonra kuru tip yağ sürmek, ilçede zincir ömrünü belirgin biçimde uzatır.

Jant freni ve diskte metal gömülmesi

Jant frenli bisikletlerde fren pabucunun kauçuk yüzeyi görece yumuşaktır ve metal partikül buraya kolayca gömülür. Gömülen partikül artık pabucun bir parçası gibi davranır ve her frenlemede jant yanağını çizer. Zamanla jantın fren yüzeyinde ince oluklar oluşur.

Bu oluklar iki soruna yol açar. Birincisi fren gücünün düşmesidir; temas alanı azaldıkça aynı kol kuvvetiyle daha az yavaşlarsınız. İkincisi daha ciddidir: jant yanağı incelir. Alüminyum bir jantın yanağı belirli bir kalınlığın altına indiğinde iç lastik basıncına dayanamaz ve jant yandan yarılabilir. Fren yüzeyinde aşınma göstergesi olan jantlarda bu çizgiyi düzenli kontrol etmek gerekir.

Disk frenli modellerde jant korunur ama disk aynı riski taşır. Balataya gömülen partikül diski çizer, çizilmiş disk gıcırdar ve fren hissi bozulur. Her iki sistemde de çözüm aynıdır: pabuç ya da balata yüzeyini düzenli olarak gözden geçirip gömülü parçacıkları temizlemek, gerekiyorsa yüzeyi ince zımparayla düzeltmek.

Pedal destek mıknatısına yapışan partikül

Pedal destek sistemi mıknatıslı bir diski okuyarak çalışır. Diskin üzerinde sıralanmış mıknatıslar ve karşısında birkaç milimetre uzakta duran bir sensör vardır. Bu düzenek manyetik partikül için adeta bir tuzaktır: mıknatıslar tozu doğrudan kendine çeker.

Toplanan partikül önce mıknatısın alanını bozar. Sensör mıknatıs geçişlerini sayamaz hâle gelir ve kontrolcü pedalın döndüğünü ya geç anlar ya da hiç anlamaz. Sürücü açısından bu, pedala basıldıktan sonra motorun tutuk davranması demektir. Yeterince partikül birikirse disk ile sensör fiziksel olarak temas eder ve sensör kırılır.

Kontrolü kolaydır: aynakol bölgesine bakıp diskin çevresinde kirpi gibi dikilen ince tüycükler görüyorsanız bunlar metal partiküldür. Kuru bir fırça ile temizlemek yeterlidir. Mıknatısı elle ovmayın; partikül mıknatıs yüzeyine bastırıldığında iz bırakır.

Hidrolik frende piston ve keçe

Hidrolik disk frenlerde kaliperin içindeki piston, dışarı çıkıp balatayı diske bastırır, sonra keçesinin esnekliğiyle geri döner. Pistonun dışarı çıkan yüzeyi bu hareket sırasında sürekli açıkta kalır ve üzerine yapışan her şeyi geri dönerken içeri taşır.

İçeri taşınan metal partikül keçenin sızdırmazlık dudağını çizer. Çizilen keçe önce piston geri dönüşünü bozar, balata diske sürekli hafifçe temas eder ve tekerlek serbest dönmez. Sonrasında hidrolik sızıntısı başlar. Sürücünün fark ettiği ilk şey genellikle tekerleğin elle çevrildiğinde çabuk durmasıdır.

Önlem, kaliperi ayda bir temiz ve kuru bir bezle silmek, piston yüzeyinde parlaklık kaybı ya da lekelenme görüldüğünde beklememektir. Bu ilçede fren bakımını kilometreye göre değil takvime göre planlamak gerekir, çünkü hasarın kaynağı sürüş değil ortamdır.

Batarya bağlantı uçları ve iletken toz

Çıkarılabilir bataryalı modellerde batarya ile kızak arasında açıkta duran metal kontaklar bulunur. Batarya yerinden alındığında bu kontaklar tamamen savunmasız kalır ve iletken toz doğrudan üzerine yerleşir.

Riski küçümsememek gerekir. İki kontak arasında oluşan iletken bir yol, düşük dirençli bir kaçak akım yaratır. Bu, en hafif hâliyle bataryanın kullanılmadan boşalması demektir; kötü hâliyle kontak bölgesinde ısınma ve kalıcı hasar demektir. Şarj sırasında batarya kızağının ılık olduğunu fark ediyorsanız kontakları kontrol edin.

Doğru alışkanlık şudur: bataryayı çıkardıktan sonra hem kızağın hem bataryanın kontak yüzeyine kuru basınçlı hava tutmak, bisikleti atölye içinde bırakmak zorundaysanız bataryayı yerinde bırakmayıp temiz bir kutuda saklamak. Kontak temizliği için asla metal fırça kullanmayın; kaplamayı kaldırır ve yüzeyi daha da hassas hâle getirir.

Kaldırım rampası olmayan sokakta jant

İlçede kaldırımlar dardır ve üzerlerinde çoğu zaman malzeme, palet ya da bitmiş ürün bekler. Bisikletle ilerlerken sürücü kaldırıma çıkıp inmek zorunda kalır ve rampa her köşede bulunmaz. Bordürden inen tekerlek her seferinde tek noktadan sert bir darbe alır.

Darbeler jant tellerini sırayla gevşetir. Jant merkezden çıkınca fren tek tarafa sürtmeye başlar, sürtünme jant yanağını daha da aşındırır ve bir önceki bölümde anlatılan incelme süreci hızlanır. Yani bordür hasarı ile fren hasarı ilçede birbirini besler.

Ayda bir tekerleği kaldırıp serbest çevirmek, jantın fren pabucuna göre salınım yapıp yapmadığını izlemek yeterli bir kontroldür. Salınım varsa merkezleme ertelenmemelidir. İlçe koşullarında otuz altı telli, çift duvarlı jantlar açık ara daha uzun ömürlüdür.

Kalabalık sokakta park ve kilit

Bisiklet gün boyu atölye kapısının önünde bekler ve bu bekleyiş ilçedeki en büyük kayıp riskidir. Sokak insan doludur, ama kalabalık koruma sağlamaz; herkesin işine baktığı bir sokakta bisikleti alıp götüren kişi dikkat çekmez.

Elektrikli bisiklette iki ayrı hedef vardır. Bisikletin kendisi ve tek anahtarla çıkan batarya. Batarya tek başına ciddi bir değer taşır ve taşınması kolaydır. Kısa süre bile bırakılacaksa bataryayı yanınıza alın; hem hırsızlık hem de kontak kirlenmesi açısından doğru olan budur.

Kilit tarafında ince halka kilitler yeterli değildir. Kalın bir U kilit ya da zırhlı zincirle bisikleti sabit ve sökülemeyen bir noktaya bağlayın. Sepet, ön far ve hızlı bırakmalı sele gibi parçalar ayrıca sabitlenmezse tek başlarına kaybolabilir.

İlçedeki ilan ve servis durumu

Platformda şu an Bağcılar için kayıtlı elektrikli bisiklet ilanı bulunmuyor. Bu, ilçede elektrikli bisiklet kullanılmadığı anlamına gelmiyor; yalnızca ikinci el satışların henüz platforma taşınmadığını gösteriyor. Aramayı İstanbul geneline açmak ve yeni ilan bildirimi kurmak en pratik yol.

İkinci el ararken ilçe koşullarını sorgulayan sorular sormak işe yarıyor: bisiklet nerede park ediliyordu, batarya nerede saklanıyordu, zincir en son ne zaman temizlendi. Bu üç sorunun cevabı aracın gerçek durumunu, üretim yılından daha iyi anlatıyor.

İlçede platforma kayıtlı elektrikli araç servisi de yok. En yakın kayıtlı noktalar Bakırköy, Kadıköy ve Ataşehir'de bulunuyor ve içlerinden biri elektrikli bisiklet üzerine çalışıyor. Bağcılar'da bisiklet bakımı, jant merkezleme ya da fren işi yapıyorsanız Hiscoot'a ücretsiz kaydolabilirsiniz.