Osmangazi, Bursa
Elektrikli Scooter Servisleri

Han bölgesinin zemini: parke taş, derz ve eşik

Osmangazi, Bursa'nın tarihi çekirdeğini taşıyor. Ulu Cami çevresi, Koza Han, Uzunçarşı ve çevresindeki han sokakları gündüz saatlerinde şehrin en kalabalık yaya alanı. Burada elektrikli scooter kullanan biri, ilin geri kalanında karşılaşmayacağı bir zeminle uğraşıyor: parke taş, düzensiz derz aralıkları ve dükkân önlerine yerleştirilmiş eşikler.

Parke taşın küçük tekerlek için sorunu tek bir çukur değil, saniyede birkaç kez tekrarlanan kısa titreşim. Sekiz ila on inçlik bir tekerlek her derz aralığına girip çıktığında gövdeye sert ve ani bir şok gönderiyor. Süspansiyonu olmayan modellerde bu şok doğrudan gidon bağlantısına ve katlama mandalına iniyor. Birkaç ay sonra ortaya çıkan tipik şikâyet ikisi birden oluyor: gidonun sağa sola oynaması ve katlama kilidinde elle hissedilen bir boşluk. Bu boşluk kendi kendine kapanmıyor; mandalın ayar vidası zamanında sıkılmazsa aralık büyüyor ve kilit bir gün sürüş sırasında açılıyor.

Aynı titreşim ikinci bir yerde birikiyor: tekerlek rulmanı. Rulman düzgün asfaltta yıllarca ses vermeden döner, ama sürekli darbe altında bilyeler yuvalarında iz açar. Belirti, boştayken tekerleği elle çevirdiğinizde duyulan pürüzlü hışırtı olur. Osmangazi merkezde düzenli sürüyorsanız rulman kontrolünü yılda bir değil altı ayda bir yaptırmak gerçekçi.

Setbaşı ve Tophane yönü: kot farkı freni yoruyor

Osmangazi düz bir ilçe değil. Heykel çevresinden Tophane sırtına, Setbaşı'ndan Pınarbaşı yönüne doğru gidildiğinde kısa mesafede belirgin kot kazanılıyor. Bu, Uludağ eteğinin şehir içine kadar inen ilk basamağı.

Bu eğimin scooter üzerindeki karşılığı iki yönlü. Yukarı çıkarken motor uzun süre yüksek akım çekiyor; kontrolcü ısınıyor ve sıcaklık eşiğini gördüğünde gücü kısıyor. Sürücü bunu genellikle arıza sanıyor, oysa koruma devresi çalışıyor. İnerken ise fren neredeyse hiç bırakılmıyor. Balata, düz bir güzergâhta sürülen aynı modelin balatasından belirgin biçimde erken bitiyor. Osmangazi merkezde balata kalınlığını ayda bir kez gözle kontrol etmek, yılda bir kontrolden çok daha işe yarıyor.

Kot farkının daha az fark edilen bir etkisi de menzil hesabında. Sabah yokuş aşağı gidip akşam yokuş yukarı dönen bir güzergâhta bataryanın son yüzde yirmisi, günün en zorlu bölümüne denk geliyor. Şarj planını gidiş mesafesine göre değil dönüş yokuşuna göre kurmak gerekiyor.

Kalabalıkta sürmek: asıl mesele manevra

Çarşı bölgesinde gerçek risk hız değil. Yaya yoğunluğu, aracı sık sık durdurmayı, elle yürütmeyi ve dar aralıklardan geçirmeyi zorunlu kılıyor. Bu kullanım deseninin iki teknik sonucu var.

Birincisi, sürekli dur-kalk motorun en verimsiz çalıştığı rejim; kalkış akımı yüksek olduğu için menzil beklenenden kısa çıkıyor. İkincisi, aracı katlayıp açmak günde birkaç kere tekrarlanıyor. Katlama mekanizması üretici tarafından günde birkaç kez değil, haftada birkaç kez kullanılacak şekilde ölçülendirilmiş. Osmangazi'de çarşıya inen biri bu mekanizmayı üç dört kat daha hızlı yoruyor. Mandalın oynaması başladığında beklemeyin.

Hiscoot'ta Osmangazi tablosu

Osmangazi, Hiscoot'ta Bursa'nın en hareketli ilçesi. Şu an ilçede yedi elektrikli scooter ilanı bulunuyor ve fiyatlar 8.000 ile 44.000 lira arasında dağılıyor; orta değer 22.500 lira civarında. İlan veren markalar arasında Onvo, Segway ve Xiaomi öne çıkıyor, bunlara marka etiketi olmayan araçlar ekleniyor. Bu aralığın bu kadar geniş olması tesadüf değil: alt uçta yıllarca çarşıda kullanılmış giriş seviyesi araçlar, üst uçta ise az kullanılmış büyük bataryalı modeller var.

İlçede kayıtlı servis yok

Osmangazi'de Hiscoot'ta kayıtlı bir elektrikli araç servisi bulunmuyor; Bursa genelinde de henüz kayıtlı nokta yok. Bu, ilçede tamir yapılamayacağı anlamına gelmiyor, platform üzerinden doğrulanmış bir adres gösteremediğimiz anlamına geliyor.

Osmangazi'de tamirci ararken avantajınız, ilçenin zaten yoğun bir elektrik ve motorlu araç zanaatı barındırması. Bir atölyeyi değerlendirirken üç şeye bakın: batarya paketini hücre grubu bazında ölçebiliyor mu, kontrolcü arızasında kart değişimi dışında bir teşhis yapabiliyor mu, fren balatasını marka bağımsız stoklarında bulundurabiliyor mu. Üçüne birden evet diyen bir yer, garanti sonrası aracınızı uzun süre ayakta tutar.

Osmangazi'de elektrikli araç servisi veriyorsanız, Hiscoot'a ücretsiz kaydolabilirsiniz. İlçe, platformda ilan sayısı en yüksek nokta; talep hazır, karşılığı henüz yok.

İkinci el alırken bu ilçeye özgü kontrol

Osmangazi'den çıkmış bir aracı alırken sıradan kontrol listesine üç madde ekleyin. Aracı katlayıp açın ve kilidi kilitliyken gidonu iki elinizle sallayın: hissedilir bir oynama varsa mandal yorulmuş demektir, satın alma sonrası ilk masrafınız o olur. Tekerleği yerden kaldırıp elle çevirin, pürüzlü ses geliyorsa rulman parke taş yüzünden iz almıştır. Son olarak fren kolunu çekip balata kalınlığına bakın; kot farkı olan bir ilçede balatanın yeni olması, aracın çok kullanılmadığından değil, kısa süre önce değiştirildiğinden olabilir. Satıcıya ne zaman değiştirildiğini sorun.

Bu üç kontrol beş dakika sürüyor ve Osmangazi'nin zeminine dair aracın gerçek geçmişini, kilometre bilgisinden daha dürüst anlatıyor.

Yağmurlu günlerde çarşı zemini

Bursa'nın kışı nemli geçiyor ve Osmangazi merkezde bu nem tek başına bir sorun değil, zeminle birleştiğinde sorun oluyor. Islanan parke taş, asfalttan belirgin biçimde daha kaygan. Taşın yüzeyi zamanla yayanın ayağıyla parlamış durumda; üzerine ince bir su filmi geldiğinde küçük tekerlekli bir aracın yanal tutunması ciddi biçimde düşüyor. Bu yüzden çarşı bölgesinde yağmurdan sonraki ilk saatler, sürüş için en riskli zaman dilimi.

Teknik tarafta ıslak zeminin ikinci etkisi fren mesafesinde. Disk ve balata ıslakken ilk temas anında sürtünme katsayısı düşüyor; fren kolunu çektiğinizde araç bir an boşluğa gidiyor gibi hissediliyor, sonra tutuyor. Bu boşluk arıza değil, suyun diskten sıyrılması için geçen süre. Yağmurda sürüyorsanız yavaşlamaya normalden erken başlayın ve freni tek seferde sonuna kadar çekmek yerine kısa aralıklarla uygulayın.

Nemin uzun vadeli etkisi ise elektrik tarafında. Çarşı çevresinde araç çoğu zaman dışarıda park ediyor; gövde altındaki konnektörler ve şarj soketi sürekli nemli havaya maruz kalıyor. Şarj soketinin kapağını kapatmayı alışkanlık haline getirin ve aracı ıslakken şarja takmayın. Islak soketten geçen akım, kontak yüzeylerinde oksitlenmeye yol açıyor; oksitlenen kontak direnç yaratıyor, direnç ısı üretiyor ve soket bir noktada eriyor. Bu arıza yavaş gelişiyor ama geldiğinde kablo takımının değişimini gerektiriyor.

Aracı ilçe içinde nasıl saklamalı?

Osmangazi'nin tarihi mahallelerinde apartman girişleri dar, çoğunda kapalı otopark yok. Scooter kullanıcılarının büyük bölümü aracı eve taşıyor. Bu doğru tercih ama taşıma sırasında aracın gövdesi merdiven basamağına çarpınca en çok zarar gören yer çamurluk bağlantısı ve arka fren kablosu oluyor. Aracı taşırken gidon borusundan değil, kadronun orta bölümünden kavrayın; ağırlık merkezi orada ve araç sallanmadan gidiyor.