Gümüşhane
Elektrikli Motosiklet Servisleri

Tünel, soğutmanın en kötü çalıştığı yer

Elektrikli motosikletlerin büyük bölümünde soğutma hava akışına bağlı. Araç hareket ederken kanatçıkların ve kanalların üzerinden geçen hava ısıyı alıp götürüyor. Bu sistemin verimi, havanın sıcaklığına ve akış hızına bağlı çalışıyor.

Tünel içinde ikisi de aleyhinize. Hava durgun ve içeride biriken araç ısısı yüzünden dışarıdan belirgin şekilde sıcak; yani soğutucudan geçen hava zaten ısınmış hâlde geliyor. Uzun bir tünelde araç aynı hızda gitse bile motor ve kontrolcü sıcaklığı yükseliyor.

Gümüşhane'nin ana güzergâhındaki uzun tünel geçişlerinde bunun sonucu belli oluyor: tünel çıkışına yakın bir yerde sistem sıcaklık eşiğine ulaşıp gücü kısıyor. Sürücü bunu tünel içindeki bir arıza sanıyor, oysa bu bir koruma tepkisi. Uzun tünellere girmeden hızı bir kademe düşürmek üretilen ısıyı beklenenden çok azaltıyor.

Kurumun kanatçıklardaki yalıtkan etkisi

Tünel ve vadi tabanındaki ağır araç trafiği havada sürekli karbon esaslı kurum bulunmasına yol açıyor. Bu partikül soğutma kanatçıklarının arasına ve kanal yüzeylerine oturuyor.

Kurumun buradaki etkisi mekanik değil termal. Karbon iyi bir ısı iletkeni değil; kanatçık yüzeyinde oluşan tabaka metal ile hava arasına bir yalıtım katmanı gibi giriyor. Tabaka ne kadar kalınlaşırsa ısı transferi o kadar düşüyor.

Sonuç zamanla artan bir sorun: ilk yıl sorunsuz çalışan araç, ikinci yaz aynı yolda güç kısıtlaması yaşamaya başlıyor. Sürücü bataryanın yorulduğunu düşünüyor, oysa mesele soğutma yüzeyinin kirlenmesi. Gümüşhane'de soğutma bölgesi temizliğini yılda iki kez yaptırın; kurumun yağlı yapısı yüzünden basınçlı hava yeterli olmuyor, uygun bir temizleyiciyle çözülmesi gerekiyor.

Tünel çıkışında yoğuşma

Tünelden çıkan araç, içerideki ılık havadan aniden serin ve nemli bir ortama geçiyor. Yaylaya yakın çıkışlarda bu fark çok belirgin.

Isınmış metal yüzeyler bu geçişte üzerlerinde su topluyor. Fren diskinde bu, ilk frenlemede bir anlık güç kaybı olarak ortaya çıkıyor; birkaç saniyelik hafif temas diski kurutuyor. Daha kalıcı etki ise elektrik tarafında: tekrarlayan yoğuşma çevrimleri yüksek voltaj konnektörlerinde ve şarj soketinde oksit birikimi yapıyor.

Bu birikimin belirtileri dağınık olduğu için teşhis zorlaşıyor: şarj süresinin uzaması, göstergede aralıklı hatalı okuma, bazı sabahlar aracın ilk denemede açılmaması. Yılda bir konnektör ve soket temizliği ile dielektrik gres uygulaması, bu zinciri en başında kesiyor.

Vadi tabanı ile yayla arasında menzil

Bin metrenin altındaki vadi tabanından iki bin metreye yaklaşan yaylalara çıkan bir güzergâhta menzil, katalog değeriyle hiç ilgisi olmayan bir davranış gösteriyor.

Çıkışta tüketim çok yükseliyor; inişte rejeneratif fren bir bölümünü geri kazandırıyor ama tamamını değil. Gidiş dönüş toplamı, aynı mesafedeki düz bir rotadan belirgin şekilde fazla enerji istiyor. Yaylaya çıkacaksanız planı çıkış yönüne göre yapın ve şarjın yarısından fazlasını tırmanışa ayırın.

Bir de dolu bataryayla iniş konusu var. Batarya tam doluysa rejeneratif frenin ürettiği elektriğin gidecek yeri olmuyor ve sistem rejenerasyonu kesiyor; alışkın olduğunuz motor freni ilk kilometrelerde çalışmıyor. Yaylada şarj edip aşağı inecekseniz yüzde yüz değil, yüzde seksen beş dolayında doldurun.

Sert kış ve şarj sıcaklığı

İlin kışı sert ve vadi tabanı sabah geç çözülüyor. Soğukta batarya iç direnci yükseliyor ve menzil geçici olarak düşüyor; bu normal. Kalıcı hasar sıfırın altındaki ortamda şarj etmekten geliyor.

Aracı kapalı bir alana alın, paketin sıcaklığı dengelenene kadar bekleyin, sonra şarja takın. Büyük paketlerde bu birkaç saat sürebiliyor. Kar sonrası atılan tuz da kurumla birleşip alt takımda yağlı bir kabuk yapıyor; tuzlu yoldan sonra aracın altını durulayın.

Lastik, fren ve süspansiyon

Sürekli kot farkı olan bir ilde fren yükünün büyük bölümü ön tekerleğe biniyor; ön balatanın arkadan önce bitmesi normaldir. Rejeneratif freni kuru havada yüksek kademede kullanmak bu yükün bir kısmını motora aktarıyor. Kurumlu ve ıslak yüzeyde ise bir alt kademe daha güvenli.

Süspansiyonda çatal borusunda yağ filmi ya da amortisör gövdesinde nemli toz bandı arayın; erken müdahale keçe ve yağ değişimiyle çözülüyor. Lastikte ise hem sırt derinliğine hem yan omuza bakın, vadi yolları viraj içeriyor.

Tünelde sürüş düzeni

Tünel geçişi bakım kadar sürüş biçimiyle de ilgili. İçeride görüş mesafesi kısalıyor, aydınlatma araç farı için tasarlanmış ve zemin çoğu zaman kurumla kaplı olduğu için beklenenden kaygan.

Elektrikli motosiklet sessiz olduğu için tünel içinde diğer sürücüler tarafından duyulmuyor; görünürlük tamamen aydınlatmaya kalıyor. Girişte farın açık olduğundan emin olun ve şerit değiştirmeyi tünel içinde yapmaktan kaçının.

Bir de tünel girişindeki hava dalgası var. Uzun bir tünelin ağzında ağır araçların ittiği hava yan yönde kuvvet uyguluyor; hafif bir araçta bu, gidonda ani bir düzeltme ihtiyacı yaratıyor. Girişe girmeden hızı düşürmek hem bu etkiyi hem ısınma riskini birlikte azaltıyor.

Tescil ve sigorta

Motor gücüne bağlı olarak elektrikli motosikletlerin bir bölümü tescile tabi; sigorta, muayene ve ehliyet yükümlülükleri benzinli motosikletle aynı işliyor. Poliçede bataryanın hasar durumunda kapsama dahil olup olmadığını sorun. Yol yardımı tarafında platformlu araç sağlanması önemli; elektrikli motosiklet halatla çekilerek taşınmamalı.

Hiscoot'ta Gümüşhane durumu

Platformda Gümüşhane için şu an elektrikli motosiklet ilanı bulunmuyor. Kategori ikinci ele yavaş düşüyor ve ilde henüz arz oluşmamış.

Kayıtlı servis de bulunmuyor. Bu, ilde servis olmadığı anlamına gelmiyor; platforma kaydolmuş bir işletme bulunmuyor. Gümüşhane'de motosiklet onarımı yapıyorsanız ücretsiz kaydolabilirsiniz. Soğutma bölgesi temizliğini kurum için uygun yöntemle yaptığını yazan bir atölye, ilde en sık yanlış teşhis edilen sorunu doğru çözüyor.

İkinci el alırken

Soğutma bölgesini açtırıp bakın. Kanatçıklar arasında siyah yağlı bir tabaka varsa araç bu güzergâhta kullanılmış ve temizlik hiç yapılmamış demektir; yazın güç kısıtlaması yaşanacağını baştan bilin.

Şarj soketini ve görünen konnektörleri inceleyin; matlaşma ve renk değişimi tekrarlayan yoğuşmanın izi. Ön balata ve disk yüzeyini kontrol edin, kot farkında kullanılmış bir araçta önün belirgin aşınmış olması beklenir.

Bataryanın çevrim sayısını ve tarihli kapasite raporunu isteyin. Test sürüşünü mümkünse tünel içeren bir bölümde ve bir tırmanışta yapın; soğutma tarafındaki bir sorun kısa şehir turunda kesinlikle ortaya çıkmıyor.